Ευγενία Τσουμάνη – Σπέντζα Βουλευτής Επικρατείας Νέας Δημοκρατίας  
βιογραφικό   δραστηριότητες       επικοινωνία
 
 

2/10/2013 - ''Πιο ενεργός ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών στην ψηφιακή εποχή''

  Ξεπερνώντας τα της εννοιολογίας της ψηφιακής δημοκρατίας και αξιολογώντας αυτό το μεγάλο ζήτημα που ανάγεται στο πολιτικοκοινωνικό κυρίως πεδίο-όπου άλλωστε δοκιμάζονται οι αρχές και οι αξίες της δημοκρατίας-θα ήθελα να καταθέσω κάποιες σκέψεις μου που σχετίζονται άμεσα με την πρακτική της έκφραση. Αυτό που λέμε ηλεκτρονική δημοκρατία δεν είναι τίποτε άλλο από την δυνατότητα που δίνουν οι νέες τεχνολογίες για άμεσες μορφές έκφρασης και αντιπροσωπευτικότερη δημοκρατία.  

Άλλωστε στην «πολιτική» τόσο με την στενή όσο και με την ευρεία έννοια του όρου απαιτείται πιστεύω να εργαζόμαστε πρακτικά με βάση το συμφέρον του πολίτη, τις ανάγκες του αλλά και το αδιαπραγμάτευτο δικαίωμά του για συμμετοχή στα κοινά και στις αποφάσεις που τον αφορούν.Και βέβαια πάνω στην πρακτική τίθενται και οι μεγαλύτεροι προβληματισμοί και ακριβώς εδώ πιστεύω ότι δοκιμάζεται η σημασία, η αξία αλλά και η αξιοπιστία των τεχνολογιών πληροφορικής και της ψηφιακής δημοκρατίας.  

Ξεκινώντας από ορισμένες επισημάνσεις πρόσφατων μελετών στην Ευρώπη, αυτό που εξετάζεται και θεωρώ ότι αποτελεί το αντικείμενο του διαλόγου που ανοίγει σήμερα, αφορά κυρίως τρία κεντρικά θέματα που βρίσκονται στην καρδιά της έννοιας της ηλεκτρονικής δημοκρατίας: α) την ηλεκτρονική ψηφοφορία (e-voting) και τις προϋποθέσεις επιτυχίας της, β) την ηλεκτρονική συμμετοχή των πολιτών (e-participation) στην διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών και την αποτελεσματικότητά του και γ) την δημιουργία μιας ευρείας δημόσιας κοινωνικής και πολιτικής πλατφόρμας που θα αναδείξει και θα στηρίξει ηλεκτρονικά τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών μέσα από την διαμόρφωση του λεγόμενου «δημοσίου συμφέροντος».  

Ενδιαφέρον τόσο για την γενικότερη συζήτησή μας όσο και για την προβληματική της ενότητας αυτής παρουσιάζουν και τα τρία αυτά ερωτήματα. Ωστόσο το πρώτο από αυτά, δηλαδή το θέμα της ηλεκτρονικής ψήφου προϋποθέτει την λειτουργία και ενίσχυση της ουσιαστικής συμμετοχής του πολίτη και της κοινωνίας των πολιτών. Η κοινωνική συμμετοχή είναι αυτή που θα αναδείξει και θα αποτελέσει την βάση για την ανάπτυξη της πρώτης. Η ηλεκτρονική ψηφοφορία φαίνεται ότι αντιμετωπίζει ακόμη ιδιαίτερα προβλήματα κυρίως σε θέματα ασφάλειας, αξιοπιστίας των τεχνολογιών αλλά και ζητήματα πολιτικής νομιμοποίησης , που είναι και τα σοβαρότερα. Κι αυτό γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να προτάσσεται η φιλικότητα του συστήματος για τον χρήστη ή το χαμηλό κόστος έναντι των αρχών της άμεσης, μυστικής, ελεύθερης και με ισότητα στην πρόσβαση ψήφου σε μια ψηφιακή εποχή.  

Η κύρια λοιπόν πλευρά της ψηφιακής δημοκρατίας αφορά στην μεγαλύτερη και πιο αποτελεσματική συμμετοχή του πολίτη και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Μέσα από αυτή τη συμμετοχή μπορεί να ενισχυθεί η δημοκρατία και η αξιοπιστία της και υπό προϋποθέσεις να οδηγήσει στην ανάπτυξη.

Για την δραστηριοποίηση του πολίτη είτε ατομικά είτε συλλογικά στην διαμόρφωση και αναμόρφωση των πολιτικών στο πλαίσιο του πολιτικού συστήματος και της δημοκρατίας είναι σαφής η ανάγκη της χρήσης αλλά και η επίδραση των νέων τεχνολογιών σε αυτή. Είναι κι ένας τρόπος να βγεί ο πολίτης από την πολιτική απάθεια.  

Σ’ αυτή την προβληματική βέβαια υπάρχουν τα υπέρ και τα κατά, ο λόγος ή ο αντίλογος. Εκτιμώ ότι με γνώμονα πάντα την διασφάλιση της δημοκρατίας θα πρέπει να αξιολογούμε τα θετικά, να ενισχύουμε τα θετικά και να ενσκήπτουμε στα αρνητικά με στόχο τον έλεγχο και την αντιμετώπισή τους.  

Στην ψηφιακή εποχή η εμπλοκή των πολιτών σε αυτή την διαδικασία εμπεριέχει πολλές διαστάσεις όπως την γνώση των δημόσιων υποθέσεων, την κατ’ αρχήν εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα και την πολιτική συμμετοχή με την ευρεία έννοια του όρου.  

Το περιεχόμενο της πληροφορίας που διατίθεται ηλεκτρονικά προσφέρει στους πολίτες μεγαλύτερη γνώση για τα πολιτικά πράγματα και η διαδραστικότητα του μέσου πληροφορίας (internet) προσφέρει νέους τρόπους επικοινωνίας τόσο με το πολιτικό σύστημα όσο και την δημόσια διοίκηση, από όπου άλλωστε ο πολίτης αναμένει και την εξυπηρέτηση του. Στο πλαίσιο του νέου ψηφιακού περιβάλλοντος το καθεστώς των διαβουλεύσεων ως εργαλείου της πολιτικής χρειάζεται να αναθεωρηθεί ώστε να συμπεριλαμβάνει το ευρύ κοινό μέσα από μία γενικότερη στρατηγική συμμετοχής με λιγότερη όμως επίδραση στην διαμόρφωση πολιτικών, σε αντίθεση με τις διαβουλεύσεις που διεξάγονται με τις άμεσα εμπλεκόμενες στο θέμα οργανώσεις και τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.  

Η ενεργός εμπλοκή των πολιτών είναι ένας από τους βασικούς στόχους της ψηφιακής δημοκρατίας και έχει πολλαπλά οφέλη αφού αφενός δημιουργεί πιο ενημερωμένους, πιο ενεργούς και πιο συμμετοχικούς πολίτες και αφετέρου ενισχύει και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Η πληρέστερη ενημέρωση άλλωστε ενισχύει την διαφάνεια στην διακυβέρνηση.  

Από την άλλη η ίδια η πολιτική διακυβέρνηση ωφελείται έχοντας να κάνει με ισχυροποιημένα και πιο ενήμερα άτομα όπως και πιο ενδυναμωμένες οργανώσεις πολιτών. Αυτό μάλιστα οδηγεί σε πιο εμφανή αποτελέσματα όταν συμμετέχουν στις τοπικές κοινωνίες όπου η δημόσια συζήτηση είναι πιο άμεση και τα αποτελέσματα πιο ορατά, πιο εμφανής η οικονομική ανάπτυξη.

Ωστόσο όπως έχει και ευρωπαϊκά καταδειχθεί, η προσπάθεια της top-down συμμετοχικής διαδικασίας μέσα από οργανωμένες (ή και θεσμικές) πλατφόρμες έχουν περιορισμένη επιτυχία στην συμμετοχή των πολιτών γιατί κυρίως θέτουν πολύ γενικά θέματα και δεν βοηθούν στην δημοκρατική εμβάθυνση.  

Ο συνδυασμός λοιπόν της δημιουργίας μέσω των ΤΠ άμεσων σχέσεων και κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί μία δύναμη στα χέρια της πολιτείας για το μέλλον των πολιτικών της αλλά και για τον αυτοέλεγχο και την διαφάνεια που πρέπει η ίδια να εξασφαλίζει.  

Πιο ισχυροί πολίτες συμβάλλουν σε πιο ισχυρή δημοκρατία και αντίστροφα. Αυτό που κάνει πιο αποτελεσματική μια ψηφιακή δημοκρατία είναι ότι οι πολίτες της όχι μόνο μπορούν να συμβάλουν στο έργο της διακυβέρνησης αλλά επικοινωνούν και εργάζονται μαζί.  

Ήθελα σε αυτό το σημείο να επισημάνω ότι στο πεδίο της ψηφιακής δημοκρατίας επιτυχείς είναι οι πολιτικές όταν εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο δυνατό εύρος «δημόσιου λόγου» (publicvoices). Απαιτείται στον δημοκρατικό διάλογο να περιλαμβάνονται και εκείνες οι ομάδες πολιτών που βρίσκονται στο περιθώριο έχοντας φυσικά ή άλλα μειονεκτήματα και που είναι φωνές που συχνά δεν ακούγονται. Πρέπει δηλαδή η δημόσια συμμετοχή με λόγο να αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες στο online περιβάλλον έτσι ώστε να εξασφαλίζονται ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στις δημοκρατικές διαδικασίες της νέας εποχής. Έτσι αποφεύγεται και το πολιτικό χάσμα μεταξύ των πολιτών. Και αυτή είναι μία ακόμη πολική πρόκληση.

  Κλείνοντας θέλω να αναφερθώ επιγραμματικά και σε δύο ακόμη επίκαιρα ζητήματα που απαιτούν πολιτικές πρωτοβουλίες. Το ένα αφορά τον σχεδιασμό πολιτικών για τη χρηματοδότησητης χώρας την επόμενη περίοδο (νέο ΕΣΠΑ) που τώρα εκπονείται όπου η ψηφιακή σύγκλιση απαιτείται να είναι πρώτιστος στόχος κυρίως στον τομέα της οικονομικής δραστηριότητας. Εξίσου όμως και στον τομέα της κοινωνικής προκειμένου να αντιμετωπίσει κοινωνικές ιδιαιτερότητες και το ψηφιακό χάσμα. Το τρέχον ΕΣΠΑ ήδη δίνει αυτή την κατεύθυνση και πολλά έργα τεχνολογιών πληροφορικής έχουν προχωρήσει ουσιαστικά για την βελτίωση της διοικητικής ικανότητας στο πλαίσιο της Καλής Διακυβέρνησης. Το δεύτερο αφορά στις προκλήσεις που αναδύονται στο επίπεδο της Ε.Ε. που αποκτούν μεγαλύτερη σημασία λόγω των ευρωεκλογών αλλά και της επικείμενης Ελληνικής Προεδρίας. Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών και η ηλεκτρονική δημοκρατία αποτελούν στην Ευρώπη ένα μεγάλο ζητούμενο για την δημιουργία μιας νέας δημόσιας σφαίρας. Το ζήτημα της αυξημένης συμμετοχής των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων στην Ευρώπη είναι ένα δύσκολο εγχείρημα και παραμένει ζητούμενο, αφού δεν έχει οικοδομηθεί ουσιαστικά μια ευρωπαϊκή ταυτότητα των πολιτών. Όμως ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών δρα ως μηχανισμός ενδυνάμωσης ανάμεσα στην Ε.Ε. και τους πολίτες της. Με τον νέο του ρόλο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλά και την σταδιακή ενίσχυσή του, ενδυναμώνεται η θεσμική ικανότητα των ευρωπαίων πολιτών να ενεργούν όλο και πιο αποτελεσματικά. Θα παίξει κάποιο ρόλο στην επόμενη περίοδο;

Κυρίες και κύριοι, Σήμερα οι πολίτες πρέπει να πείθονται για τις πολιτικές δράσεις. Για να πείθονται οι πολίτες ότι αξίζει να εμπλακούν έχει αποδειχθεί διεθνώς ότι πρέπει να υπάρχει στήριξη και δέσμευση της πολιτείας για την συμμετοχή και της ίδιας. Έτσι μόνομπορεί να πετύχει κάθε εγχείρημα στην ψηφιακή δημοκρατία. Κι αυτό είναι μεγάλη πολιτική πρόκληση.

 
             
  πίσω
             
Αφήστε το δικό σας σχόλιο
*Όνομα:  
*E-mail:  
*Σχόλιο:  
 
     
   
 
     
     
 
 
 
rss feed
Κατασκευή Ιστοσελίδων Web Future